آزمایشگاه مورد تجزیه قرار گرفت و نتایج آن در جدول (3-2) آورده شده است.
جدول 3-2 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی در زمان شروع آزمایش (93-1392)
خصوصیات خاک
عمق خاک زراعی (سانتیمتر)

30-0
60-30
هدایت الکتریکی (دسیزیمنس بر متر)
6/3
8/2
اسیدیته خاک (pH)
4/7
7/7
نیروژن قابل جذب (درصد)
05/0
04/0
فسفر قابل جذب (میلیگرم بر کیلوگرم)
2/7
4/6
پتاسیم قابل جذب (میلیگرم بر کیلوگرم)
214
167
مواد آلی (OM) درصد
76/0
52/0
وزن مخصوص ظاهری (میلیگرم بر مترمکعب)
21/1
31/1
بافت خاک

رس (درصد)
44
48
سیلت (درصد)
40
39
شن (درصد)
16
13

3-1-4 مشخصات اجرای آزمایش
آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد که در آن حذف تداخل علفهایهرز در مراحل مختلف رشد و توده محلی بهبهآنهای باقلا مورد بررسی قرار گرفت (شکل 3-1).
عامل حذف تداخل علفهایهرز شامل:
حذف کامل علفهایهرز در تمام مراحل رشد (w0)، حذف تداخل علفهایهرز در مرحله چهاربرگی باقلا (w1)، حذف تداخل علفهایهرز در مرحله هشتبرگی باقلا (w2)، حذف تداخل علفهایهرز در مرحله دوازدهبرگی باقلا (w3)، تداخل کامل علفهایهرز تا پایان فصل زراعی (w4).
و ارقام باقلا شامل:
رقم سرازیری (a1)، توده محلی بهبهان (a2)، رقم شامی (a3).
نقشه آزمایش در شکل 3-1 ارائه گردیده است.
W1a1
W3a2
W3a2
W4a2
W0a1
W4a3
W0a2
W3a3
W2a1
W1a2
W4a1
W0a3
W3a1
W2a2
W1a3

W3a2
W0a3
W1a1
W1a2
W3a1
W0a1
W3a3
W4a2
W0a2
W4a1
W2a3
W2a1
W1a3
W4a3
W2a2

W0a3
W2a1
W1a3
W0a2
W3a3
W4a2
W2a2
W0a1
W2a3
W4a1
W3a2
W1a1
W4a3
W3a1
W1a2

W3a3
W2a2
W4a1
W0a2
W2a1
W3a2
W1a3
W0a1
W4a3
W1a1
W4a2
W0a3
W1a2
W3a1
W2a3

شکل 3-1 نقشه طرح به شیوه فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی

هر کرت فرعی شامل 8 خط کشت بود که طول خطوط کشت 3 متر و عرض هر کرت نیز 3 متر بود. فاصله بین دو تکرار متوالی 2 متر و فواصل بین کرتهای متوالی هر تکرار، 1 مترمربع (دو خط نکاشت) بود. 4 خط به عنوان حاشیه، 2 خط عملکرد و 2 خط برای نمونهبرداری در نظر گرفته شد.
3-2 مراحل اجرای آزمایش
3-2-1 عملیات زراعی
عملیات آمادهسازی زمین شامل آبیاری اولیه، شخم توسط گاوآهن برگرداندار و دو دیسک عمود برهم بود. سوپرفسفاتتریپل را به عنوان کودپایه روی خاک ریخته و توسط دیسک با خاک مخلوط نموده و سپس به وسیله فاروئر جوی و پشتهها ایجاد گشته و با نهرکن اقدام به حفر کانالهای آبیاری اصلی شد. کشت به صورت دستی در تاریخ 21 آبانماه 1392 صورت گرفت. روی هر پشته 50 سانتیمتری یک خط کشت و فواصل بین بوتهها 15 سانتیمتر و در هر حفره به عمق 7-5 سانتیمتر، 2 بذر کشت شد. میزان بذر مورد نیاز بسته به وزن هزار دانه ارقام، محاسبه شد.
3-2-2 عملیات داشت
در مرحله سهبرگی باقلا، اقدام به تنک بوتههای ضعیفتر شد و سپس کود سرک نیتروژن به میزان 25 کیلوگرم در هکتار در این مرحله داده شد. در مرحله گلدهی نیز کود سرک نیتروژن به میزان 25 کیلوگرم در هکتار داده شد. میزان کود سرک مصرفی طبق توصیه مرکز تحقیقات صفیآباد برای مزارع باقلای خوزستان، داده شد. آبیاریها به شیوه جوی و پشته و بسته به نیاز گیاه و شرایط آب و هوایی بود. آب اول در مرحله کاشت داده شد و در سایر مراحل دو نوبت آبیاری صورت گرفت که آخرین مرحله آبیاری در تاریخ 8 اسفندماه بود. در مراحل مورد نظر وجین علفهایهرز صورت گرفت.
3-2-3 برداشت
برداشت نهایی در زمان رسیدگی فیزیولوژیکی غلافها صورت گرفت. برداشت از اوایل فروردینماه آغاز شد و با در نظر گرفتن حاشیه کرتها و حاشیه خطوط کاشت، برداشت از سه تکرار صورت گرفت و درصد رطوبت دانهها اندازهگیری شد.
3-3 صفات اندازهگیری شده در گیاه زراعی
این صفات در باقلا شامل: ارتفاع بوته، تعداد برگ بوته، شاخص سطح برگ در مرحله چهاربرگی- هشتبرگی- دوازدهبرگی- گلدهی و رسیدگی غلاف باقلا، تعداد دانه در مترمربع، تعداد شاخههای فرعی در بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و شاخص رقابتی ارقام باقلا بود.
نحوه اندازهگیری صفات به طور خلاصه در ادامه شرح داده میشود:
3-3-1 ارتفاع بوته
برای اندازهگیری ارتفاع بوته در مرحله برداشت از خطوط نمونهبرداری با استفاده از متر نواری ارتفاع ده بوته به طور تصادفی اندازهگیری شد. معیار اندازهگیری، فاصله میان طوقه تا بالاترین قسمت بوته بود. میانگین به عنوان ارتفاع بوته در آن کرت ثبت گردید.
3-3-2 تعداد برگ
برای اندازهگیری تعداد برگ در مرحله برداشت ده بوته به طور تصادفی انتخاب نموده و تعداد برگ آنها شمارش و میانگین آنها ثبت شد.

3-3-3 شاخص سطح برگ
شاخص سطح برگ در مرحله چهاربرگی، هشتبرگی، دوازدهبرگی، گلدهی و رسیدگی غلاف باقلا اندازهگیری شد به این ترتیب که سه بوته به طور تصادفی از خطوط کاشت نمونهبرداری انتخاب و تمام برگها از هر بوته را جدا نموده و شاخص سطح برگ در واحد سطح آنها توسط دستگاه LAسنج (CI-202 Portable laser leaf area meter) محاسبه شد. سپس از تقسیم سطح برگ بر واحد سطح زمین که سه بوته اشغال کردهاند، شاخص سطح برگ محاسبه شد. مقیاس دستگاه LAسنج، سانتیمترمربع بود که در محاسبات به مترمربع تبدیل گشت.
3-3-4 تعداد دانه در مترمربع
دانههای بوتههای برداشت شده از یک مترمربع را جدا نموده و شمارش انجام شد.
3-3-5 تعداد شاخههایفرعی در بوته
در مرحله برداشت، هفت بوته (معادل نیم مترمربع) به طور تصادفی از خطوط عملکرد انتخاب و تعداد شاخههایفرعی آنها شمارش شد. میانگین، بهعنوان تعداد شاخهفرعی در بوته برای آن کرت ثبت شد.
3-3-6 تعداد غلاف در بوته
در مرحله برداشت تعداد غلافها در هفت بوته تصادفی از خطوط عملکرد هر کرت شمارش و میانگین، به عنوان تعداد غلاف در بوته ثبت شد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با واژگان کلیدی پژوهشگران

3-3-7 تعداد دانه در غلاف
در مرحله برداشت از خطوط عملکرد هر کرت هفت بوته تصادفی انتخاب نموده دانهها را جدا کرده و تعداد دانه شمارش و میانگین گرفته شد. با داشتن میانگین تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در بوته با یک تناسب، میانگین تعداد دانه در غلاف به دست آمد.
3-3-8 وزن صد دانه
از کل دانههای مربوط به عملکرد در هر کرت، پنج دسته صدتایی شمارش و توزین شد و میانگین وزن دستههای صدتایی به عنوان وزن صد دانه در نظر گرفته شد.
3-3-9 عملکرد بیولوژیک
در زمان برداشت در یک مترمربع با حذف حاشیه از خطوط عملکرد برداشت شده و توزین شد. پس از قرار دادن بوتهها در آون به مدت 48 ساعت و دمای 75 درجه سانتیگراد مادهخشک توزین شده و این کار ادامه یافت تا زمانی که رطوبت کاهش یافته و ثابت شد سپس درصد رطوبت محاسبه شد تا در نهایت عملکرد بیولوژیک با احتساب مادهخشک کل تعیین گردید.
3-3-10 عملکرد اقتصادی
در زمان برداشت در یک مترمربع با حذف حاشیه از خطوط عملکرد برداشت شده وزن دانهها توزین شد و پس از قرار دادن بوتهها در آون به مدت 48 ساعت و دمای 75 درجه سانتیگراد مادهخشک آنها توزین شد. رطوبت دانه در زمان برداشت توسط تناسب بستن به دست آمد.
3-3-11 شاخص برداشت
شاخص برداشت= عملکرد اقتصادی (دانه)/ عملکرد بیولوژیک (کل مادهخشک) * 100
3-3-12 شاخص مقایسه قدرت ارقام نسبت به علفهایهرز
برای دستهبندی ارقام از لحاظ قدرت رقابت با علفهایهرز از شاخصهای مختلفی مانند عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک ارقام در شرایط کشت خالص، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک ارقام در شرایط رقابت با علفهایهرز، زیستتوده علفهرز و همچنین تلفیقی از این شاخصها استفاده میشود (لمرل و همکاران، 1996). بنابراین برای بررسی میزان رقابت باقلا با علفهایهرز از معادله شاخصرقابتی زند و بکی42 (2002) استفاده شد و با تغییراتی معادله به شاخصرقابتی (MCI) تغییر شکل یافت:
(معادله 1):
CI= (Vi/Vmean) / (Wi/Wmean)
(معادله 2):
CI= (Vi/Vmean) / (Wi/Wmean) = Vi/Wi * Wmean/Vmean
از آنجا که حاصل تقسیم میانگین مادهخشک علفهایهرز بر میانگین عملکرد دانه باقلا در یک آزمایش عدد ثابتی است و تأثیری بر تفاوت اعداد ندارد، قابل صرفنظر است و معادله سادهتر شاخصرقابت تغییریافته 3 به دست میآید:
(معادله 3):
MCI= Vi/Wi
در معادلات فوق Vi: عملکرد دانه رقم i در حضور علفهایهرز
Vmean: متوسط عملکرد دانه همه ارقام در حضور علفهایهرز
Wi: مادهخشک علفهایهرز مربوط به رقم i
Wmean: متوسط مادهخشک علفهایهرز در مخلوط با کل ارقام
هستند. بعد از محاسبه شاخصرقابتی و پس از تجزیه و تحلیل آماری، از آن برای تعیین میزان حساسیت و تحمل ارقام باقلا به علفهایهرز استفاده شد.
3-4 صفات اندازهگیری شده در علفهایهرز
3-4-1 شمارش تعداد علفهایهرز از هر گونه
در هر نمونهبرداری تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه، شمارش شد. از هر کرت سه نمونه توسط کوادرات 25/0 مترمربعی به طور تصادفی گرفته شد که قابل تبدیل به مترمربع است. در تیمار تداخلکامل علفهایهرز، در تمام مراحل رشد نمونهگیری صورت گرفت. در سایر کرتها بسته به تیمار اعمال شده در چهاربرگی، هشتبرگی و دوازدهبرگی نمونهگیری از خطوط حاشیه انجام شد.
3-4-2 مادهخشک علفهایهرز
بسته به تیمار اعمال شده در کرت، در زمان تعیین شده علفهایهرز وجین شده و درون آون 75 درجه سانتیگراد به مدت 48 ساعت قرار داده شده و سپس توزین شد. در تیمار حذف کامل علفهایهرز در تمام فصل رشد، در فواصل کوتاه وجین صورت گرفت به نحوی که همواره کرتهای مزبور عاری از علفهرز بود.
3-5 روشهای تجزیه و تحلیل آماری
محاسبات آماری با توجه به نوع متغیرهای اندازهگیری شده انجام شد و دادههای به دست آمده با استفاده از نرم افزار تجزیه آماری SAS تجزیه و تحلیل شد. برای مقایسه میانگین ارقام از آزمون LSD استفاده شد و برای مقایسه اثرمتقابل عوامل، از آزمون LSmeans و روش برشدهی فیزیکی استفاده شد. شکلهای لازم با استفاده از نرم افزار Excel ترسیم شد.

فصل چهارم
نتایج و بحث

نتایج و بحث
مقدمه
به طور کلی نتایج مطالعه حاضر نشان میدهد که زمان حذف علفهرز بر خصوصیات مورفولوژیک، عملکرد و توانایی رقابت ارقام اثر متفاوتی دارد. در ادامه به جزئیات این تفاوتها خواهیم پرداخت.
4-1 ویژگیهای مورد ارزیابی علفهایهرز
4-1-1 ترکیب گونهای و تعداد علفهایهرز
در مزرعه آزمایشی علفهایهرز عمده شامل پیچکصحرایی43 (تصویر 4-1)، چچم44 (تصویر 4-2)، خردلوحشی45 (تصویر 4-3)، یولاف وحشی46 (تصویر 4-4)، گلرنگوحشی47 (تصویر 4-5)، یونجهزرد48 (تصویر 4-6) و پنیرک49 (تصویر 4-7) بود (مظفریان، 1378). اثر رقم و زمان حذف علفهایهرز بر تعداد علف هایهرز در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار شد ولی اثر متقابل آنها برای این صفت معنیدار نشد (جدول 4-1). تصویر 4-7 تراکم علفهایهرز در تیمار عدموجین در تمام فصل رشد را نشان میدهد.

تصویر 4-2 چچم

تصویر 4-4 یولاف وحشی

تصویر 4-1 پیچکصحرایی

تصویر 4-3 خردلوحشی

تصویر 4-6 یونجهزرد

تصویر 4-8 پنیرک

تصویر 4-5 گلرنگوحشی
تصویر 4-7 تیمار عدموجین تمامفصل
تعداد علفهایهرز از ابتدا تا انتهای فصل روند کاهشی داشت. آقاعلیخانی و همکاران (1384) نیز با بررسی رقابت بین لوبیاچیتی و

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید