علفهایهرز مشاهده نمودند که با طولانیتر شدن دوره تداخل علفهایهرز از ابتدای فصل رشد به دلیل بروز پدیده خودتنکی تعداد علفهایهرز روند کاهشی از خود نشان میدهد به طوری که بیشترین رویش علفهایهرز در ابتدای فصل رشد و کمترین رویش علفهایهرز در انتهای فصل رشد است. خودتنکی به دلیل رقابت گیاهانهرز ایجاد میشود و در جهت حفظ بقاء گونههای غالب است. در مراحل ابتدایی به دلیل کوچکی بوتهها و کم بودن سطح برگ، رقابت چندانی میان گیاهان نیست و علفهایهرز به راحتی جوانهزنی و رشد نمودند. گیاه زراعی و علفهایهرزی که همزمان با آن سبز شدهاند با سایهاندازی و مصرف منابع محیطی، مانع جوانهزنی و رشد علفهایهرز در مراحل بعد شدند. کریمینژاد (2003) عنوان کرد که گیاه زراعی با توسعه زیاد کانوپی باعث کاهش کمیت و کیفیت نور شده و به این ترتیب نسبت نور سرخ به فراسرخ را در پایین جامعه گیاهی کاهش میدهد و مانع جوانهزنی و ظهور علفهرز میشود. درصد تعداد پیچکصحرایی، پنیرک، خردلوحشی و یونجهزرد در چهاربرگی از سایر گونهها بیشتر بود و حدود 65 درصد علفهایهرز این مرحله را تشکیل داد. درصد تعداد پیچکصحرایی، پنیرک و خردلوحشی در سایر مراحل نمونهگیری نیز همچنان بیشترین بود اما یونجهزرد به دلیل همخانواده بودن با باقلا و نیاز مشترک به منابع محیطی تحت رقابت شدیدتری قرار گرفت. باقلا به دلیل رشد سریع و سطح برگ بیشتر توانست در رقابت با یونجهزرد غالب باشد و آن را در مراحل بعد کنترل نماید. درصد تعداد یونجهزرد در مراحل بعد به شدت کاهش یافت به طوری که درصد تعداد آن در مرحله چهاربرگی 62/14 درصد بود و در انتهای فصل به 74/5 درصد رسید. در تداخل کامل علفهایهرز، درصد تعداد پیچکصحرایی، خردلوحشی و پنیرک از سایر علفهایهرز بیشتر بود. درصد تعداد پیچکصحرایی در مرحله چهاربرگی 7/17 درصد بود و در انتهای فصل رشد به 26/29 درصد رسید. پیچکصحرایی علفهرز چندساله است که به دلیل تکثیر رویشی و داشتن ریزوم تقریبا کنترل آن در فصل زراعی غیرممکن است. کنترل مکانیکی برای گیاهانهرزی که دارای تکثیر رویشی هستند بیاثر است و این علفهایهرز را صرفا در زمان آیشگذاری که گیاه زراعی وجود ندارد توسط یک علفکش عمومی مانند رانداپ باید کنترل نمود. این گیاههرز دارای ریشه گسترده است و در جذب آب و عناصر رقیب قوی محسوب میشود. همچنین از گیاه زراعی به عنوان قیم استفاده کرده و دور آن میپیچد و از این طریق به راحتی از نور بهره میگیرد. مهمترین دلیل افزایش درصد تراکم پیچک صحرایی، وجود اندوخته غذایی زیاد ریشه است که قدرت رقابت آن را در سایه یا رقابت شدید با سایر گیاهان به شدت افزایش میدهد. خردلوحشی به عنوان علفهرز 30 گیاه زراعی در 52 کشور معرفی شده است و یکی از مهمترین و شایعترین علفهایهرز مزارع گندم، جو، سیبزمینی، نخودفرنگی، کلزا و باقلا به شمار میرود (زند و بکی، 2002). خردلوحشی دارای ارتفاع زیاد و پهنبرگ است که به این ترتیب میتواند به راحتی از نور بهره بگیرد و روی سایر گیاهان سایهاندازی نماید. این گیاه رشد نامحدود است و به همین علت تا انتهای فصل دارای شاخ و برگ زیاد است. جثه گیاه و سطح برگ آن بهترین معیارهای پیشگویی قابلیت رقابت است. این دو عامل باعث سایهاندازی و کاهش دسترسی سایر گیاهان به نور میشود. رشد سریع ابتدای فصل نیز عامل مهم دیگری در برتری یک گونه است. خردلوحشی در جذب آب و عناصر غذایی نیز رقیب قوی است. این گیاههرز سریع الرشد است و به همین علت در مورد رقابت برای فضا نیز میتواند قوی عمل نماید. صفاهانیلنگرودی و همکاران (2008) اظهار کردند که خردلوحشی به دلیل قدرت رقابت بالا برای کسب نور و داشتن سطح بالای اسید اروسیک از جمله گونههای مضر شناخته شده است. پنیرک نیز گیاهی پهنبرگ است و داشتن سطح برگ زیاد یکی از عوامل اصلی افزایش قدرت رقابت این گونه است. این خصوصیات میتواند توجیهی بر بالاتر بودن درصد تعداد این گونهها در تیمار عدموجین علفهایهرز باشد. بین تعداد علفهایهرز با عملکرد و اجزاء عملکرد همبستگی منفی مشاهده شد (جدول 4-29). در انتها باید به یاد داشت که ترکیب گونهای علفهایهرز در هر منطقه با توجه به شرایط آب و هوایی، اقلیم، نوع خاک، میزان عناصر خاک، نوع کشت، گونه زراعی و غیره دستخوش تغییر و تحول میشود و نمیتوان نتایج یک آزمایش را به سالها و مناطق دیگر تعمیم داد. همچنین تعداد دفعات آبیاری یا سال پرباران و کم باران و میزان کودپاشی در زمان مبارزه موثر است. برای مثال در سال پرباران مبارزه با علفهرز نسبت به سال کم باران یا آبیاری کم، زودتر آغاز شده و مدت مبارزه طولانیتر میشود. شیوه کنترل نیز در زمان مبارزه اثر دارد. در صورتی که کنترل توسط علفکش صورت گیرد به دلیل اینکه از بین رفتن علفهرز مدتی طول میکشد زمان مبارزه باید زودتر از زمانی باشد که کنترل توسط وجین است.

شکل 4-1 اثر زمان حذف بر تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه

شکل 4-2 اثر زمان حذف بر درصد تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه
در میان ارقام مورد بررسی به لحاظ درصد تعداد علفهایهرز تفاوت معنیدار مشاهده شد. درصد تعداد خردلوحشی و یونجهزرد در رقم سرازیری بیش از سایر ارقام بود اما این رقم توانست چچم و پنیرک را بهتر از سایر ارقام کنترل نماید. ممکن است بالاتر بودن درصد تعداد خردلوحشی در این رقم به دلیل ارتفاع کمتر آن نسبت به سایر ارقام باشد که موجب شده خردلوحشی با سایهاندازی بر آن، در رقابت قویتر عمل کند. درصد تعداد خردلوحشی در ارقام، به ترتیب بلندی ارتفاعشان کم شده است که میتواند توجیهی بر این استدلال باشد. در مورد کم بودن درصد تعداد پنیرک و چچم در رقم سرازیری میتوان عنوان نمود که این رقم تعداد شاخهفرعی، تعداد برگ و شاخص سطح برگ بالاتری دارد و از طریق رقابت قویتر برای کسب منابع محیطی و سایهاندازی بر پنیرک و چچم توانسته کنترل موثرتری روی آنها داشته باشد. بین تعداد علفهرز و اجزاء عملکرد همبستگی منفی مشاهده شد (جدول 4-29). هاگود50 و همکاران (1981) در بررسی اثر تاتوره بر سویا به نتیجه مشابهی دست یافتند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه درمورد بازشدگی، خطی، الگو‎ی

شکل 4-3 اثر رقم بر تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه
جدول 4-1 تجزیه واریانس خصوصیات علفهایهرز

مجموع مربعات
منابع تغییر
درجه آزادی
تعداد علفهایهرز
مادهخشک علفهایهرز
تکرار
2
37/17155 0001/
93/5274 0014/0
رقم
2
55/2952 0001/
71/2653 0230/0
مرحله حذف علفهرز
3
52/31953 0001/
02/78993 0001/
اثرمتقابل
6
65/132 9621/0
23/1711 47/0
اشتباه آزمایشی
22
4/2109
85/6485
ضریب تغییرات (درصد)

9/9
07/20
توان سمت راست بالا نشاندهنده سطح احتمال خطاست.

شکل 4-4 اثر رقم بر درصد تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه

جدول 4-2 مقایسه میانگین اثر اصلی تعداد علفهایهرز (بوته در مترمربع) در مرحله حذف علفهایهرز و رقم

مرحله حذف علفهایهرز
رقم (بوته در مترمربع)
گونه علفهرز
4 برگی
8 برگی
12 برگی
عدم وجین
سرازیری
توده محلی بهبهان
شامی
پیچکصحرایی
69/23 a
84/25 a
34/20 b
49/17 b
32/19 b
53/23 a
67/22 a
چچم
45/13 a
49/12 a
14/6 b
71/4 b
75/7 b
74/10 a
11/9 ab
یولاف وحشی
91/11 a
8/10 a
54/5 b
74/4 b
35/7 b
17/9 a
22/8 ab
خردلوحشی
93/19 a
18/20 a
67/13 b
87/8 c
54/15 a
37/19 a
07/15 a
گلرنگوحشی
4/12 a
64/11 a
61/7 b
42/5 c
43/8 b
53/10 a
83/8 b
یونجهزرد
56/19 a
96/8 b
85/6 c
43/3 d
8/8 b
72/10 a
57/9 ab
پنیرک
43/23 a
14/21 a
83/13 b
47/8 c
24/13 b
17/19 a
74/17 a
سایر علفهایهرز
33/9 a
68/8 a
23/8 ab
64/6 b
5/7 b
93/8 a
23/8 ab
کل علفهایهرز
8/133 a
86/120 b
04/81 c
77/59 d
65/87 c
42/109 a
54/99 b
میانگینهای دارای حروف مشترک در هر ردیف در سطح احتمال خطای 5 درصد اختلاف معنیداری با هم ندارند.

4-1-2 مادهخشک علفهای هرز
با افزایش تداخل علفهایهرز تغییرات مادهخشک آنها روند افزایشی داشت. استرهان51 و همکاران (2000) نیز در مطالعهای بر روی ذرت گزارش کردند که با طولانیتر شدن دوره رقابت علفهایهرز، مادهخشک آنها افزایش معنیداری یافت. رقم و زمان حذف علفهرز بر مادهخشک علفهرز در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار شد اما اثرمتقابل آنها بر این صفت معنیدار نشد (جدول 4-1). پنیرک، خردلوحشی و یونجهزرد بیشترین درصد مادهخشک را در مرحله چهاربرگی داشتند. یونجهزرد به دلیل همخانواده بودن با باقلا و داشتن نیازهای مشترک، همچنین ارتفاع کم آن که به حدود 50سانتیمتر میرسید نتوانست رقیب موفقی در برابر باقلا که رشد سریعتر و سطح برگ بیشتر داشت، باشد و به همین دلیل درصد تعداد و درصد مادهخشک آن در مراحل بعد کاهش یافت. در هشتبرگی پنیرک، خردلوحشی و یولاف وحشی بیشترین درصد مادهخشک را داشتند. یولاف وحشی گیاهی سریع الرشد است که ارتفاع آن به 150 سانتیمتر میرسد و به دلیل ارتفاع زیاد توانست در رقابت برای کسب نور موفق عمل کند.

این علفهرز دارای اثرات آللوپاتیک است و با تولید ماده اسکوپلتین از ریشه بر رشد گیاهان اطراف اثر منفی میگذارد و از این طریق مادهخشک خود را افزایش میدهد. در مرحله دوازدهبرگی خردلوحشی 18/43 درصد کل مادهخشک علفهایهرز را به خود اختصاص داد. در تداخل کامل علفهرز تا انتهای فصل نیز، خردلوحشی با 33/35 درصد بالاترین میزان مادهخشک کل علفهایهرز را به خود اختصاص داد. این گیاه با دارا بودن ارتفاع زیاد که در برخی موارد به 250 سانتیمتر میرسد، پهنبرگی، رشد سریع اول فصل، قدرت فتوسنتز بالا، الگوی رشد نامحدود و قدرت زیاد در جذب آب و عناصر غذایی به خصوص در خاکهای رسی سنگین و واکنش بسیار مثبت آن به کود نیتروژن توانست در منابع نور، فضا، رطوبت و مواد غذایی رقیب برتری باشد و به این ترتیب مادهخشک خود را از سایر گونهها بیشتر افزایش داد. در کل با اینکه تعداد علفهایهرز طی فصل رشد کاهش یافت اما مادهخشک علفهایهرز برجا مانده افزایش یافت و از این طریق علفهرز فشار رقابتی خود را بر باقلا اعمال نمود. مادهخشک علفهرز با صفات مورفولوژیک (به جز ارتفاع بوته)، اجزاء عملکرد و عملکردی باقلا، رابطه منفی معنیدار داشت (جدول 4-29).

شکل 4-5 اثر زمان حذف بر مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه

شکل 4-6 اثر زمان حذف بر درصد مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه

یکی از راهکارهای مبارزه با علفهرز در سیستم مدیریت تلفیقی بهرهگیری از ارقام با قدرت رقابتی بالا است. مرتنسن (2000) ویژگیهای مورفولوژیکی مانند ارتفاع و سطح برگ را در رقابت بسیار مهم دانست. بیشترین مادهخشک علفهرز در توده محلی بهبهان و کمترین در رقم سرازیری مشاهده شد. هر چه شاخص سطح برگ رقم بیشتر باشد میزان تشعشع فعال فتوسنتزی دریافتی علفهرز کاهش مییابد و این صفت بر قدرت رقابت رقم میافزاید. رقم سرازیری بالاترین شاخص سطح برگ را در مراحل رشد دارا بود. این رقم همچنین دارای تعداد شاخه فرعی و برگ بیشتر بود که به همین علت توان سایه اندازی بر سایر گونهها در آن افزایش یافت و از این طریق مانع افزایش مادهخشک آنها شد. درصد مادهخشک گونههایهرز در ارقام تقریبا یکسان بود. درصد مادهخشک خردلوحشی و پنیرک در همه ارقام بیشترین و چچم کمترین بود. دلیل آن میتواند تفاوت در سطح برگ و جثه این گونهها باشد. اما درصد مادهخشک خردلوحشی در توده محلی بهبهان 29 درصد و در ارقام 36 درصد بود.

این موضوع ممکن است به این دلیل باشد که درصد تعداد خردلوحشی در ارقام، پایینتر از توده محلی بهبهان بود. همچنین توده محلی بهبهان ارتفاع بیشتری نسبت ارقام داشت و به همین علت توانست این گیاههرز را که ارتفاع زیادی دارد بهتر

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید