اهان و افزایش نیاز آنها به منابع محیطی، رقابت آغاز میشود. تیمارهای کنترلکامل و وجین در چهاربرگی، در این مرحله توانستند سطح برگ بیشتری نسبت به سایر تیمارها تولید کنند (شکل 4-11). معنیدار شدن تفاوت سطح برگ در تیمار وجین در مرحله چهاربرگی با مراحل بعد نشاندهنده این است که رقابت با علفهرز از مرحله چهاربرگی آغاز شده است و وجین اثر منفی رقابت را از بین برده است و باقلا موفق به افزایش معنیدار سطح برگ شده است.

اثر رقم و زمان حذف علفهرز برای شاخص سطح برگ در مرحله دوازدهبرگی در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار شد ولی اثرمتقابل آنها بر این صفت معنیدار نشد (جدول 4-10). چائیچی و احتشامی (1380) گزارش کردند که در سویا شاخص سطح برگ تحت تأثیر زمان تداخل علفهرز قرار گرفت. به نظر آنها دلیل این موضوع این است که در مرحله رشد سریع که گیاهان به سرعت سطح برگ و مادهخشک خود را افزایش میدهند علفهرز با قدرت رقابتی بالا، مانع دسترسی گیاه به نور، آب و مواد غذایی شده و باعث اختلال در رشد میشود. همچنین با افزایش رقابت، علفهرز با سایهاندازی روی گیاه زراعی، مانع از نفوذ نور به داخل جامعهگیاهی شده و با کاهش فتوسنتز و تخصیص مواد فتوسنتزی به افزایش ارتفاع، موجب کاهش سطح برگ میشود. سطح برگ با افزایش حضور علفهرز کاهش یافت (شکل 4-12). تحقیقات زیادی وجود دارد که بالا بودن شاخص سطح برگ را یکی از عوامل موثر در افزایش توانایی رقابت ارقام میدانند (لمرل و همکاران، 1996). در این مرحله توده محلی بهبهان 15/21 درصد سطح برگ کمتر نسبت به رقم سرازیری داشت (جدول 4-13). سطح برگ گیاه زراعی به عنوان اولین عامل مورفولوژیکی است که تحت تأثیر رقابت قرار میگیرد. افزایش سطح برگ میتواند این امکان را برای گیاه زراعی فراهم کند که با سایهاندازی و دریافت تشعشع بیشتر، در رقابت با علفهایهرز موفقتر باشد. رقم سرازیری بالاترین سطح برگ را در این مرحله به خود اختصاص داد (شکل 4-13).
زمان حذف علفهایهرز، رقم و اثر متقابل آنها بر شاخص سطح برگ مرحله گلدهی در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار شد (جدول 4-10). مقایسه میانگین برشدهی (جدول 4-12) نشان داد که بیشترین و کمترین شاخص سطح برگ در مرحله گلدهی به ترتیب در وجینکامل رقم سرازیری با میانگین 04/5 و عدموجین توده محلی بهبهان با میانگین 29/2 مشاهده شد. هیفل57 و همکاران (2004) معتقدند که شاخص سطح برگ بالاتر با کاهش عملکرد در حضور علفهایهرز همبستگی منفی دارد. نتایج این آزمایش با نتایج هیفل و همکارانش مطابقت داشت (جدول 4-29). تیمار عدموجین در مرحله گلدهی 84/38 درصد شاخص سطح برگ کمتری نسبت به تیمار وجینکامل تولید کرد (جدول 4-12). هاگود و همکاران (1981) نیز گزارش کردند که با افزایش رقابت علفهرز با سویا، شاخص سطح برگ نسبت به شاهد وجینکامل کاهش قابل ملاحظهای یافت. موسیر و اولیور58 (1995) نیز کاهش شاخص سطح برگ سویا را در اثر رقابت تمامفصل به میزان 32 درصد گزارش کردند. توده محلی بهبهان در مرحله گلدهی 73/19 درصد سطح برگ کمتری نسبت به رقم سرازیری تولید کرد (جدول 4-12). برای رقمی که شاخص سطح برگ کمتر دارد به دلیل کاهش قدرت رقابتی میتوان کاهش عملکرد را پیشبینی کرد. محققان دیگر نیز کاهش شاخص سطح برگ و در نهایت کاهش عملکرد را گزارش کردهاند (صادقی و همکاران، 1381؛ دائوگوویچ و همکاران، 1999).
در مرحله رسیدگی اثر زمان حذف علفهرز و رقم بر شاخص سطح برگ در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار بود ولی اثر متقابل آنها بر این صفت معنیدار نشد (جدول 4-10). عدموجین باعث شد در زمان رسیدگی 11/63 درصد سطح برگ کمتری نسبت به وجین تمامفصل تولید شود (جدول 4-13). بیشترین شاخص سطح برگ در مرحله رسیدگی مربوط به رقم سرازیری و کمترین مربوط به توده محلی بهبهان بود (شکل 4-15). توده محلی بهبهان از زمان معنیدار شدن تفاوت سطح برگ ارقام، در همه مراحل رشد، حدود 21 درصد سطح برگ کمتری نسبت به رقم سرازیری داشت. مطالعات مزرعهای روی میزان فتوسنتز باقلا نشان داد با افزایش سطح برگ، میزان جذب دیاکسیدکربن در رابطه با ذخیره مواد غذایی و استفاده از آن در رشد و عملکرد افزایش مییابد. به علاوه همبستگی معنیداری بین دوام سطح برگ، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه وجوددارد. بنابراین برای تضمین پایداری عملکرد افزایش اندازه و طول عمر بخشهای هوایی اهمیت ویژه دارد (کارامانوس و گیمانز59، 1991). رقم سرازیری در همه مراحل رشد برتری خود را نسبت به سایر ارقام در مورد سطح برگ بالاتر حفظ کرد. بررسی همبستگی صفات نشان داد که شاخص سطح برگ با همه صفات مورفولوژیک (به جز ارتفاع)، اجزاء عملکرد و عملکرد همبستگی مثبت و با مادهخشک علفهرز همبستگی منفی دارد (جدول 4-29). این موضوع که ارتفاع رقم سرازیری از سایر ارقام کمتر و مادهخشک علفهرز آن نیز از سایر ارقام کمتر بود، میتواند دلیل داشتن شاخص سطح برگ بالاتر این رقم باشد.

شکل 4-11 اثر زمان حذف علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله 8 برگی

جدول 4-10 تجزیه واریانس شاخصسطحبرگ

مجموع مربعات
منابع تغییر
درجه آزادی
4 برگی
8 برگی
12 برگی
گلدهی
رسیدگی
تکرار
2
44/2254964 0404/0
7/13064856 0375/0
86429 8802/0
2270421900 0001/
66715679 3489/0
رقم
2
44/362964 5662/0
5/3150039 4210/0
83061294 0001/
573904505 0009/0
308287070 0134/0
حذف علفهرز
4
33/799333 6390/0
7/108999616 0001/
1537162677 0001/
2346779158 0001/
5164350215 0001/
اثر متقابل
8
67/1614346 7332/0
3/3886624 9688/0
4342948 1668/0
973829336 0034/0
231916339 4927/0
اشتباه آزمایشی
28
56/8754635
6/49415272
9442546
877663179
854044020
ضریب تغییرات (درصد)

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با واژگان کلیدی پژوهشگران

54/12
86/22
12/4
08/14
73/20
توان سمت راست بالا نشاندهنده سطح احتمال خطاست.

شکل 4-12 اثر زمان علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله 12 برگی

شکل 4-13 اثر رقم بر شاخص سطح برگ در 12 برگی

جدول 4-11 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخصسطحبرگ در مرحله گلدهی
زمان حذف علفهرز
درجه آزادی
مجموع مربعات
وجین کامل
2
16850470 7663/0
4 برگی
2
54159048 4324/0
8 برگی
2
123927138 1574/0
12 برگی
2
612918675 0006/0
عدم وجین
2
739878510 0002/0
توان سمت راست بالا نشاندهنده سطح احتمال خطا است.

جدول 4-12 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخصسطحبرگ در مرحله گلدهی

مرحله حذف علفهرز
رقم
وجین کامل
4 برگی
8 برگی
12 برگی
عدم وجین
سرازیری
03/5a
68/4a
88/4 a
23/3 b
24/4a
توده محلی بهبهان
73/4a
08/4 a
28/4a
31/2 b
29/2b
شامی
76/4 a
41/4 a
99/3a
33/4a
34/2 b
میانگینهای دارای حروف مشترک در هر ردیف در سطح احتمال خطای 5 درصد اختلاف معنیداری با هم ندارند.

شکل 4-14 اثر زمان حذف علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله رسیدگی

شکل 4-15 اثر رقم بر شاخص سطح برگ در مرحله رسیدگی

جدول 4-13 مقایسه میانگین اثر اصلی مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخصسطحبرگ در مراحل مختلف
تیمار
4 برگی
8 برگی
12 برگی
رسیدگی
وجین کامل
46/0 a
82/0 a
9/1 a
66/3 a
4 برگی
45/0 a
72/0 a
9/1 a
66/3 a
8 برگی
44/0 a
46/0 b
86/1 a
26/3 a
12 برگی
42/0 a
45/0 b
68/0 b
37/1 b
عدم وجین
45/0 a
46/0 b
7/0 b
35/1 b
سرازیری
46/0 a
61/0 a
56/1 a
91/2 a
توده محلی بهبهان
44/0 a
54/0 a
23/1 c
3/2 b
شامی
44/0 a
59/0 a
44/1 b
78/2 a
میانگینهای دارای حروف مشترک در هر ردیف در سطح احتمال خطای 5 درصد اختلاف معنیداری با هم ندارند.

4-3 اجزاء عملکرد
4-3-1 تعداد غلاف در بوته
اثر رقم، مرحله حذف علفهرز و اثر متقابل آنها بر تعداد غلاف در بوته معنیدار شد (جدول 4-16). مقایسه میانگین برشدهی مشخص کرد بیشترین و کمترین تعداد غلاف در بوته به ترتیب در وجینکامل رقم سرازیری با میانگین 74/5 غلاف در بوته و عدموجین توده محلی بهبهان با میانگین 47/0 غلاف در بوته مشاهده شد (جدول 4-14). سمائی و همکاران (1385) نیز در آزمایشی روی سویا گزارش کردند با طولانی شدن مدت تداخل علفهرز میانگین تعداد غلاف در بوته کاهش مییابد. علت این امر افزایش فشار رقابتی و کاهش منابع و نیز افزایش رشد طولی است که مانع توسعه شاخ و برگ میشود. بین تعداد غلاف در بوته با ارتفاع بوته و مادهخشک علفهرز همبستگی منفی مشاهده شد (جدول 4-29). توده محلی بهبهان نسبت به رقم سرازیری 35/47 درصد تعداد غلاف کمتری داشت. رقم سرازیری ارتفاع کوتاهتر و شاخ و برگ بیشتر داشت که در نتیجه آن علفهایهرز را بهتر کنترل نمود و توانست غلافهای بیشتری در بوته تولید نماید. جعفری و همکاران (2003) نقش تعداد غلاف در بوته را در تولید ارقام پرمحصول، بالا گزارش کردند. با توجه به اهمیت این جزء عملکرد، به نظر میرسد اصلاح ارقام بر مبنای افزایش تعداد غلاف در بوته است. بنابراین بالاتر بودن تعداد غلاف در بوته ارقام نسبت به توده محلی بهبهان، موضوع قابل پیشبینی است.

جدول 4-14 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد غلاف در بوته
مرحله حذف علفهرز
درجه آزادی
مجموع مربعات
وجین کامل
2
87/7 0001/
4 برگی
2
97/0 0303/0
8 برگی
2
17/1 0158/0
12 برگی
2
75/5 0001/
عدم وجین
2
69/4 0001/
توان سمت راست بالا نشاندهنده سطح احتمال خطا است.

جدول 4-15 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد غلاف در بوته

مرحله حذف علفهرز
رقم
وجین کامل
4 برگی
8 برگی
12 برگی
عدم وجین
سرازیری
74/5 a
59/2 bc
92/2 b
62/2 b
2/2 c
توده محلی بهبهان
45/3 a
82/1 b
05/2 b
68/0 c
47/0 c
شامی
62/4 a
38/2 b
63/2 b
38/1 c
03/1 c
میانگینهای دارای حروف مشترک در هر ردیف در سطح احتمال خطای 5 درصد اختلاف معنیداری با هم ندارند.

جدول 4-16 تجزیه واریانس اجزاء عملکرد

مجموع مربعات
منابع تغییر
درجه آزادی
تعداد غلاف در بوته
تعداد دانه در غلاف
تعداد دانه در متر مربع
وزن صد دانه
تکرار
2
02/0 9090/0
43/1 0022/0
51/368 5642/0
59/2760 0231/0
ارقام
2
36/17 0001/
88/19 0001/
106795 0001/
79/4663 0028/0
حذف علفهای هرز
4
49/62 0001/
51/36 0001/
03/399359 0001/
19/11075 0001/0
اثرمتقابل
8
08/3 0111/0
41/0 8088/0
61/34043 0001/
96/683 9713/0
اشتباه آزمایشی
28
41/3
61/2
28/8832
06/8940
ضریب تغییرات

3/14
15/10
57/14
98/17
توان سمت راست بالا نشاندهنده سطح احتمال خطاست.

4-3-2 تعداد دانه در غلاف
اثر رقم و مرحله حذف علفهرز بر تعداد دانه در غلاف در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار شد ولی اثر متقابل آنها بر این صفت تأثیر معنیداری نشان نداد (جدول 4-16). تعداد دانه در غلاف در تیمار عدموجین نسبت به تیمار وجینکامل 46/58 درصد کاهش نشان داد. حذف علفهرز در مرحله چهاربرگی و هشتبرگی تفاوت معنیداری به لحاظ تعداد دانه در غلاف نداشت (شکل 4-16). این موضوع نشان میدهد در صورتی که وجین در باقلا کمی با تأخیر آغاز شود خسارت معنیداری به لحاظ تعداد دانه در غلاف ایجاد نمیشود. احتشامی و همکاران (1384) در آزمایشی بر روی سویا گزارش کردند که رقابت از مرحله تولید پنجمین گره به بعد باعث کاهش معنیدار تعداد دانه در غلاف شد. تعداد دانه در غلاف با ارتفاع بوته و تعداد علفهرز و مادهخشک علفهرز همبستگی منفی و با سایر صفات مورفولوژیک، اجزاء عملکرد و عملکرد همبستگی مثبت داشت

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید