دانلود پایان نامه

روحانی خاتمه یافت.
5-3 چگونگی ظهور گفتمان اعتدال گرایی
افول تدریجی و ناکامی گفتمان اصولگرایی در پاسخگویی به نیازهای
داخلی و خارجی جامعه ایران بدیلی جز گفتمان اعتدال نیافت.
گسترش بحران و تضعیف گفتمان مسلط و رقابت گروههای سیاسی و
اجتماعی برای حل بحران موجود، ظهور و سقوط گفتمان ها را به
دنبال دارد. این فرایند موجب پیدایش یک یاد گفتمان و سازماندهی
گفتمان رقیب می شود مه برتری یک گفتمان بر سایرین، هژمونی
اجتماعی گفتمان نتیجه آن است. با تسلط گفتمان جدید یک نظم
108
اجتماعی نوین برقرار می شود تا به نیازهای اجتماعی پاسخ گوید.
گفتمان اعتدال نیز در پاسخ به بحران ها و تعارضات سیاسی
اجتماعی ناشی از حاکمیت گفتمان سنتی و اقتدار گرایی اصولگرایی
رادیکال پدید آمد. اصولگرایان رادیکال با بهره گیری از ناکامی
اصلاح طلبان و با شعار احیای اصول فراموش شده و ارزش های رنگ
باخته انقلاب اسلامی، عدالت اجتماعی را در کانون گفتمان خویش
قرار دادند. دوباره استکبار ستیزی و صدور انقلاب در قالب سیاست
خارجی تهاجمی در دستور کار دولت اصولگرا قرار گرفت. بنابر این
مولفه های استکبار ستیزی، سیاست خارجی تهاجمی، ماجراجویی بین
المللی در قالب نفی مولوکاست و نابودی اسرائیل، صدور انقلاب،
دفاع از حقوق هسته ای، مبارزه با فساد و اشرافی گری، توزیع
ثروت ، محدودیت زدایی، آوردن نفت بر سر سفره مردم نقش دالهای
گفتمان اصولگرا را بازی می کردند. اما در عمل سیطره این گفتمان
و رواج شعارهای عوام فریبانه چیزی جز ماجرا جویی در سیاست
خارجی، افزایش تنش های منطقه ای و تشدید درگیری های جناحی در
داخل نبود؛ زیرا این ماجرا جویی ها چیزی جز انزوای مطلق و
تشدید تحریم های ظالمانه عاید مردم ایران نکرد. در سیاست داخلی
نیز قانون گریزی و مدیریت خودکامانه نتیجه ای جز گسترش فساد
و تباهی و رکود تورمی بی سابقه در اقتصاد ملی ایران در پی
نداشت. در عرصه سیاسی داخلی نیز این گفتمان فضای دو قطبی
افراطی گری و خشونت گرایی و حذف مخالفان را در پیش گرفت که
نظام سیاسی و اجتماعی ایران بحرانی ساخت. چنین شرایط نابهنجاری
109
مستعد رشد و پرورش نیروهای گفتمان ساز بدیل است. حسن روحانی
با درک این موانع و مشکلات در سیاست داخلی و خارجی، بیرق اعتدال
را بر افراشت و نور تدبیر و امید را در دل ایرانیان تابانید.
)خلجی،1393 : 13-11 (. عقلانیت و خرد جمعی دال مرکزی گفتمان اعتدال
بود و مفاهیمی چون میانه روی، نفی افراط و خودکامگی، توازن
میان آرمان و واقعیت، اجماع ملی، اخلاق مداری، قانون گرایی،
شایسته سالاری، حقوق شهروندی، کار آمدی، دوری از تخیل و توهم،
تمرکز بر تفکر واقع گرا و مدیریتی، تنش زدایی، اعتماد متقابل،
بازی برد- برد، و تعامل سازنده با جهان را در سطوح داخلی و
خارجی می توان از موضوعات پیرامونی این گفتمان بر شمرد
)همان:11 (. حسن روحانی در همان اولین سخنرانی هایش در صحن علنی
مجلس در معرفی کابینه خود چنین می گوید: »… در رویکرد بنیادی
به مسائل و مشکلات اصلی کشور، دولت دو مسیر را به موازات هم
دنبال خواهد کرد، از یک طرف در زمینه دیپلماسی تلاش خواهیم کرد
تا در چارچوب خواست استقلال طلبانه مردم بر چالش موجود بین
المللی فائق آییم و بتوانیم تداوم روند نامطلوب موجود را متوقف
کنیم. اما از طرف دیگر نیز محدودیت های موجود منابع را به
منزله فرصتی تلقی خواهیم کرد تا به بهره وری فعالیت ها
بیافزاییم« )فضلی و عظیمی، 1211393 (.
بنابراین بطور آشکاری می توان گفت که گفتمانهای سیاسی ایران
در واکنش به یکدیگر ظهور و بروز می یابند که در این چارچوب
گفتمان اعتدال گرایی نیز در واکنش به معضلات و مشکلات ایجاد شده
110
در عرصه های داخلی و خارجی توسط گفتمان اصولگرایی رادیکال به
موقعیت مسلط و هژمونیک دست یافت. با این اوصاف در ادامه به
تشریح ویژگی های فردی – شخصیتی حسن روحانی و کارگزاران دولتی
همچون محمد جواد ظریف می پردازیم.
5-3-2 ویژگی های فردی – شخصیتی حسن روحانی و کارگزاران دولت
اعتدال
همانطور که ذکر شد، شناخت و تحلیل روانشناختی سیاستمداران از
روش های مرسوم در علم سیاست است. در این راستا حسن روحانی و
دیگر کارگزاران کابینه او همچون محمد جواد ظریف را باید
رهبرانی واقع گرا و عقلانی دانست که دارای رویه های مدیریتی در
حل و فصل مسائل سیاسی و اجتماعی داخلی و خارجی هستند. برخلاف
تصورهای غلط در گفتمانهای مخالف، آنان نه در پی بی توجهی به
آرمانها و اصول، بلکه در پی عقلانی کردن و واقع گرا کردن اصول
و آرمانهای اسلامی هستند که بتوان در مواجهه با جامعه جهانی از
آنها بهره گرفت. در واقع کارگزاران دولت اعتدال دارای روحیه
و منش اعتدالی هستند که بر کار آمدی تعامل و گفتگو، حکمت و
علم در نیل به آرمانهای انقلاب اسلامی باور دارند. از مهم ترین
ویژگی های فردی و شخصیتی آنان می توان به خرد محوری، باور به
نقد پذیری، اعتقاد به قانون، نظم و برنامه ریزی، احترام به
کلیه علائق و دیدگاهها، تعامل سازنده و موثر با جامعه جهانی،
روایت رحمانی از دین و انقلاب اسلامی و … اشاره کرد )معصومی
111
راد، 29311393 (. کارگزاران و تصمیم گیرندگان اصل گفتمان اعتدال
می خواهند در مسیر اعتدال و پرهیز از تند روی حرکت کنند، آنان

می دانند که جهان همیشه آن گونه که آنان می خواهند نیست و
نخواهد بود. آنان می خواهند روی زمین واقعیت ها حرکت کنند و
می دانند در هر گام و هر حرفی خطراتی هست که باید از آنها
دوری می کنند. در واقع رئیس جمهور روحانی و کارگزاران اصلی او
همچون ظریف نمی خواهند قهرمانانه در پی عظمت های خیالی، سرمایه
های خود را هزینه کنند. توهم عظمت طلبی و دست یافتن به خیالات
ذهنی سبب می شود که موانع واقعی و پیش پا افتاده دیده نشوند.
اما نیروهای اعتدالی با قهرمان گرایی های اسطوره ای او عظمت
خواهی های اتوپیایی تناسب و هماهنگی ندارند، آنان با بهره
گیری از رویکردهای مدیریتی در صدد حل و فصل منازعات داخلی و
خارجی هستند. )زمانیان،1393 : 65-66 (. در حقیقت کنشگران اعتدال
نسبت وثیقی با اخلاق مسولیت دارند. اخلاقی که به فرایند عمل می
اندیشد و هم چنین نتیجه و محصول عمل را نیز با اهمیت می داند.
مسولیت نتایج و پیامدها را محاسبه می کنند و می پذیرند و با
توجه به نتایج ممکن و محتمل، تصمیم می گیرند و عمل می کنند.
ماکس وبر جامعه شناسی آلمانی، با تفکیک اخلاق مسئولیت و اخلاق
اعتقاد موضوعات مهمی را در این رابطه بیان می کند. اخلاق اعتقاد
ما را وا می دارد که بر اساس احساسات خویش، بدون استناد آشکار
یا ضمنی به عواقب اقدام عمل کنیم. ریمون آرون معتقد است که
اخلاق اعتقاد نمی تواند اخلاق حاکم بر دولت باشد. از نظر وی
112
اخلاق اعتقاد در معنای حداکثری آن نمی تواند حتی اخلاق آدمی
باشد؛ چرا که هیچ کس نیست که بی محابا هر چیزی را بر زبان یا
بر قلم جاری کند، به عواقب گفته ها یا نوشته ها بی اعتنا بوده
،فقط درغم اطاعت از وجدان خویش باشد )آرون، 51111361 (. در مقابل
اخلاق مسئولیت اخلاقی است که کارایی وسایل و کارآمدی تصمیمات را
در کانون توجه خود دارد. اخلاق مسئولیت همان است که مرد عمل
ناگزیر از کاربست آن است . اخلاق مسئولیت کنش را با معیار وسایل
– هدف ها تفسیر و تعبیر می کند )همان:561 (. بر این مبنا نویسنده
این سطور مدعی است که اخلاق مسئولیت، اخلاق حاکم بر دولت روحانی
و کارگزاران دولت است که به پیامد امور توجه دارند، در حالیکه
اخلاق اعتقاد بر تصمیمات دولت اصولگرا حاکم بوده است و در نتیجه
آن اعضای آن دولت بی محابا هر چیزی را بر زبان می آوردند و به
عواقب گفته ها و افکار خود بی اعتنا بودند. به هر حال، حسن
روحانی در سخنرانی مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری خود بیان
کرد: »من به مشی اخلاقی و رفتار فردی اعتدالی سخت پای بند ام و
این دولت برای پاسخگویی به مطالبات در چارچوب گفتمان اعتدال
بر آمده از آرای ملت معرفی شده است« )روحانی،13/5/1392 (. از
نظر روحانی، اعتدال گرایی بر اخلاق و مدارا اصرار می ورزد و از
طریق گفتگو، تفاهم و تدوین برنامه های عقلانی سعی خواهد نمود
شکاف های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را به حداقل ممکن برساند
)همان(. روحانی در مصاحبه با شبکه »پی بی سی« اظهار کرد، »در
انتخابات اخیر، من از اول گفتم مسیر من اعتدال است و برنامه
113
هایم بر همان مبناست، من تاکید کردم که با تندروی و افراط
مخالفم و بنابر این مردم به من و برنامه ام رای دادند. در
برنامه من راجع به اعتقاد، فرهنگ و سیاست گرایش اعتدالی وجود
دارد. اعتدال در اقتصاد این بود که گفتم، تا جایی که ضرورت
ندارد، دولت مداخلات خود را در اقتصاد کم کند و به بخش خصوصی
اجازه دهد که فعالیت بیشتری داشته باشد. در بخش فرهنگ گفتم
مسائل فر هنگ را به اهل فرهنگ واگذار کنیم. در سیاست خارجی
گفتم که می خواهم با دنیا تعامل سازنده داشته باشیم )روحانی،
5/1/1392 (. محمد جواد ظریف از جمله کارگزاران با اهمیت و تصمیم
گیرندگان اصلی دولت اعتدال در عرصه سیاست خارجی است که بر
رویه های مدیریتی، تعامل جویانه و مشارکتی در عرصه روابط بین
الملل تاکید دارد. از نظر ظریف در طول دوران دو سالی گذشته
تلاش شده است تا مناسبات با دنیا بر اساس رویکرد تعامل جویانه
انجام پذیرد. از نظر او اگر ما حرفی برای گفتن داریم، این حرف
در تعامل و گفتگو قابل ارائه است و نه در دعوا. اگر ما نظری
برای مدیریت ملی و منطقه ای داریم، این دیدگاه در مورد نحوه
زمامداری هر یک فضای صلح آمیز و با ثبات قابل ارائه تر است،
در یک فضای متشنج اما بدخواهان این مردم و این دیدگاه، می
خواهند آنچنان فضا را امنیتی کنند و آنقدر هراسی از ایران در
دنیا ایجاد نمایند که تاثیر گفتمان اصیل انقلاب اسلامی که گفتمان
عزت مردم سالاری و تعامل است، در یک پوششی از اتهامات و هراس
افکنی حاکم شود )ظریف،11111391 (. به هر حال، با این مباحث
114
ابتدایی پیرامون نحوه به قدرت رسیدن حسن روحانی و شناسایی
ویژگی های فردی او و سایر اطرافیانش، در اد امه به بررسی مختصات
سیاست خارجی جمهوری اسلامی در دوره اعتدال گرایی می پردازیم.
5-3-1 بررسی سیاست خارجی ایران در دوره اعتدال گرایی: سیاست
خارجی توسعه گرا
باتوجه به تجربه حضور آقای روحانی به عنوان دبیر شورای امنیت
ملی، مقالات، کتب و سخنرانی ها و مناظرات ایشان طی مبارزات
انتخاباتی، می توان سیاست خارجی دولت یازدهم را تحت عنوان
»تعامل سازنده با جهان در چارچوب دولت توسعه گرا« مورد بحث
قرار داد. این سیاست خارجی به دنبال آن است که از طریق تنش
زدایی، اعتماد سازی، دوری از امنیتی ش
دن، بهبود چهره و پرستیژ
ایران، دیپلماسی فعال و روابط با سایر کشورها و سازمانهای بین
المللی، زمینه را برای رشد و توسعه اقتصادی کشور در چارچوب
اسناد بالا دستی مهیا سازد. به باور روحانی و ظریف، سیاست خارجی
در دوره اصولگرایی، با تنش زایی و تندروی، عملا ایران را وارد
فاز امنیتی نموده و زمینه را بر ای رشد و توسعه همه جانبه کشور
کاهش داده است. در نتیجه برای بازگرداندن کشور به مسیر تعریف
شده توسط اسناد بالادستی، می بایست دولتی توسعه گرا قدرت را در
دست داشته باشد، دولتی که اصول تعامل سازنده با جهان را سر
لوحه کار خود قرار داده است و زمینه را برای رشد و توسعه
اقتصادی مهیا می سازد. ایده دولت توسعه گرا بدین معناست که
115
دولت در عرصه سیاست خارجی می بایست تمام تلاش خود را برای ایجاد
زمینه و انگیزه برای رشد و توسعه فراهم سازد. به عبارت دیگر،
دولت موفق دولتی است که به عنوان جاده صاف کن رشد اقتصادی
کشور عمل کندو فضا را برای اقتصادی شدن و اقتصادی دیدن و در
نتیجه تعامل با جهان، جذب سرمایه ها و تکنولوژی های بین المللی
مهیا سازد و در این زمینه می توان به تجربه کشورهایی چون چین
و کره و ترکیه

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع پایان نامه دربارهسبک شناسی، صحیفه سجادیه، لایه نحوی، مقتضای حال

دیدگاهتان را بنویسید